چهارشنبه ۰۸ اسفند ۱۳۹۷ ۱۰:۴۰
علی بهادری جهرمی در نشست آسیب شناسی نظام بودجه ریزی در ایران:
زمان جراحی عمیق نظام اقتصادی کشور فرا رسیده است

علی بهادری جهرمی در نشست آسیب شناسی نظام بودجه ریزی در ایران:
زمان جراحی عمیق نظام اقتصادی کشور فرا رسیده است. اگر این جراحی اتفاق نیفتد مشخص نیست تحریم ها چه بر سر ملت خواهد آورد،‌ اما در صورت اصلاح عیوب داخلی یقیناً‌ میتوان حتی بسیاری از تهدیدهای خارجی را به فرصت اقتصادی مبدل ساخت.

علی بهادری جهرمی، مدیر پژوهشی پژوهشکده شورای نگهبان در نشست آسیب شناسی نظام بودجه ریزی در ایران:

ایران دچار بحران آمار و اطلاعات است. متأسفانه در بسیاری از موضوعات اساسی و کلیدی اطلاعات دقیقی در خصوص وضعیت موضوع در کشور وجود ندارد. این بحران اطلاعات منجر به سوء مدیریت، برنامه ریزی بی مبنا و اشتباهات محاسباتی در بسیاری از برنامه ریزی های اقتصادی، اجتماعی، اداری و… میشود.

در موضوع بودجه نیز هیچگونه اشراف دقیقی نسبت به داراییهای بخشهای مختلف کشور وجود ندارد که بودجه ریزی را با مشکل غیر واقعی و غیر دقیق بودن مواجه کرده است. حتی تعداد دقیقی از کارکنان بخشهای مختلف دولت (به مفهوم عام آن) وجود ندارد.

رئیس هیأت مدیره بنیاد صیانت از حقوق شهروندی افزود: بودجه ایران بودجه بسیار مبهم و گنگی است. عدم شفافیت در بودجه به گونه ای است که عموم مردم و جوامع حرفه ای از محتوای بودجه به درستی اطلاع ندارند. حتی فهم این سند برای متخصصان نیز به سهولت امکان پذیر نیست. بعضا تصور میشود برخی به عمد بودجه را به گونه ای تنظیم میکنند که دیگران به راحتی نتوانند آن را فهم کنند! بودجه باید برای عموم اقشار مختلف مردم کاملا شفاف و روشن باشد و مردم به راحتی متوجه شوند دولت قصد دارد در سال آتی چه برنامه مالی ای را دنبال کند و چه حقوق و تکالیفی برای مردم در بودجه مقرر شده است.
در برخی از کشورها حتی بولتن ها یا بورشورهای موضوعی یا متناسب با اقشار یا سنین خاص از بودجه استخراج و تنظیم میشود و در اختیار عموم مردم قرار میگیرد.

این استاد دانشگاه افزود: از منظر جامعیت بودجه، نه تنها بودجه شرکتهای دولتی به صورت غیر تفصیلی و در نتیجه مبهم در سند بودجه ذکر میشود، بلکه همین بودجه نیز قانونا میتواند بعد از تصویب در مجلس،‌ توسط خود مجمع عمومی شرکتها که ترکیبهایی کاملا انتصابی از سوی مقامات دولتی هستند، به راحتی تغییر یابد. به عنوان مثال در سال گذشته مطابق گزارش تفریغ دیوان محاسبات، درآمد بودجه شرکتهای دولتی ۲۵ درصد افزایش یافته است.
این وضعیت در خصوص شرکتهایی که نام آنها در بودجه ذکر نمیشود، شرکتهای نسل دوم و سوم و همچنین موسسات عمومی غیر دولتی به مراتب بدتر است و عملاً‌ این نهادها از تیررس نظارتی بودجه خارجند و دیوان محاسبات نیز عملاً‌ نمیتواند نظارت مؤثری بر آنها اعمال کند.

این سخنران نشست آسیب شناسی نظام بودجه ریزی در دانشگاه تربیت مدرس درج احکام غیر بودجه ای در لایحه بودجه را یکی از آسیب های اساسی بودجه دانست که کشور را دچار تصمیم گیری های غیر کارشناسی و غیر دقیق میکند. حتی بعضا مشاهده میشود که ذیل جداول بودجه یک حکم قانونی مستتر شده و به نوعی دولت مدعی قانونی بودن آن حکم میشود. یعنی به واسطه ی یک پاورقی ذیل جداول بودجه ادعای اصلاح قوانین دائمی و عمومی کشور میشود.

دکتر بهادری خاطر نشان کرد: بودجه ایالات متحده حجمی حدود ۲۰۰۰ صفحه ای دارد. این بودجه که از سه قسمت مختلف تشکیل شده به روشنی بیان میکند چه انتظاراتی از اجرای بندها و جداول مختلف بودجه خواهد رفت و درصورت اجرا شدن هریک چه آثار اقتصادی، سیاسی یا اجتماعی ای برای کشور حاصل خواهد شد. در پیوست این بودجه به صورت کاملاً جزئی دلیل اختصاص هزینه به هریک از بندها و جداول و آثار این تخصیص روشن شده است.

در بودجه بسیاری از کشور ها اسامی متخصصان و کارشناسانی که در تنظیم بودجه دخیل بوده اند ذکر می شود تا هم مبنای علمی سند بودجه بهتر روشن شود و هم وضعیت پاسخگویی در قبال آثار بودجه یا تخمینهای ذکر شده در آن روشن تر باشد. این وضعیت در کشور ما روشن نیست. لدا پاسخگویی در قبال آثار بودجه را نیز تا حدود زیادی از بین میبرد.

این استاد دانشگاه اظهار امیدواری کرد با توجه به دستور مقام معظم رهبری مبنی بر اصلاح ساختار بودجه در ایران، دولت روش محرمانه¬ی خود در اصلاح ساختار بودجه را تغییر داده و با بهره¬گیری از نظرات کارشناسان مختلف اقتصادی و حقوقی سعی از ظرفتهای عموم جامعه در اصلاح ساختارهای معیوب جامعه بهره گیرد.